Arabuluculuk süreci

Arabuluculuk hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?

Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşu hakkı, tüketici, iş ve ticari uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Hangi davaların bu kuralın dışında kaldığını ve sürelerin nasıl işlediğini anlatıyoruz.

Arabuluculuk hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?

Bazı uyuşmazlıklarda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak kanunen zorunludur. Bu zorunluluğa "dava şartı arabuluculuk" denir. Arabulucuya gidilmeden açılan dava, esası incelenmeden usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A-2). En sık yapılan hata, konunun bu kapsamda olduğunu bilmeden doğrudan dava açmak ve zaman kaybetmektir.

Aşağıda dava şartı arabuluculuğun hangi uyuşmazlıklarda uygulandığı, kapsam dışında kalan durumlar ve sürelerin nasıl işlediği ele alınıyor.

Dava şartı arabuluculuk hangi uyuşmazlıklarda var?

Bugün yürürlükte olan düzenlemelere göre şu uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir:

UyuşmazlıkDayanakKapsam dışında kalanlar
Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar6325 s. Kanun m.18/B-1-aKiralanan taşınmazın ilamsız icra yoluyla tahliyesi
Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması, ortaklığın giderilmesi6325 s. Kanun m.18/B-1-b—
Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan uyuşmazlıklar6325 s. Kanun m.18/B-1-c—
Komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar6325 s. Kanun m.18/B-1-ç—
Tüketici mahkemesinde görülen uyuşmazlıklar6502 s. Kanun m.73/ATüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar
İşçi ve işveren alacağı, tazminat ve işe iade7036 s. Kanun m.3İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminatlar
Konusu para olan ticari davalar (alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit, istirdat)6102 s. TTK m.5/AKonusu para olmayan ticari davalar

Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları 7445 sayılı Kanunla eklenmiş ve 1 Eylül 2023’ten itibaren uygulanmaya başlamıştır.

Arabuluculuk görüşmeleri ne kadar sürer?

Kural olarak arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hallerde bu süreyi en fazla bir hafta uzatabilir (6325 m.18/A-9). Ticari uyuşmazlıklarda süre altı haftadır ve en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m.5/A-2).

Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (6325 m.18/A-15). Yani arabuluculuk aşamasında geçen süre, dava açma sürenizden yemez.

Arabulucuya nereye başvurulur?

Başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne başvurulur (6325 m.18/A-4). Taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o arabulucu görevlendirilir (m.18/A-5).

Dava şartı olmayan konularda arabuluculuk mümkün mü?

Evet. Taraflar, üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri her özel hukuk uyuşmazlığında isteğe bağlı olarak arabulucuya başvurabilir (6325 m.1/2). Ancak aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir.

Sık sorulan sorular

Arabulucuya gitmeden dava açarsam ne olur?
Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A-2).
Kira tahliyesi için de arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır; ancak kiralanan taşınmazın İcra ve İflas Kanunu’na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesi bu kuralın dışındadır (m.18/B-1-a).
Arabuluculuk sürerken zamanaşımı işler mi?
Hayır. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.18/A-15).
İş kazası tazminatı için arabulucuya başvurmak gerekir mi?
Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı arabuluculuğun dışındadır (7036 sayılı Kanun m.3/3).

Bilgilendirme

Bu yazıdaki bilgiler, yayım tarihindeki mevzuat dikkate alınarak yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Arabulucu tarafsızdır ve taraflardan birine hukuki danışmanlık vermez. Uyuşmazlığınıza özgü hukuki değerlendirme için bir avukata başvurabilirsiniz. İçerik, demo site için örnek olarak yazılmıştır.

Paylaş
Arb. Av. Deniz Ural
Yazar Arb. Av. Deniz Ural

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2009’da mezun oldum; 2010’dan bu yana Antalya Barosu’na kayıtlı avukatım. 2019’dan bu yana Adalet Bakanlığı arabulucular siciline kayıtlı arabulucu olarak iş, ticari, tüketici v…

Profil ve diğer yazılar

Yorumlar

Yorum Yapın

E-posta adresiniz yayınlanmaz. Yorumunuz moderasyon onayından sonra görünecektir.

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.

Görüşme planla